بررسي وضعیت قنوات و آبیاری در اراضی کشاورزی مربوط به آنها در استان سمنان

نادر نادری, فریبرز عباسی

چکیده


قنات یکی از شگفت­انگیزترین سازه­ها برای استخراج آب زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه­خشک است. در استان سمنان، 607 رشته قنات با تخليه متوسط 93/5 ميليون متر مکعب در سال وجود دارد. در پژوهش حاضر، وضعیت 15 رشته قنات و وضعیت آبیاری در اراضی کشاورزی مربوط به آنها در این استان بررسي و برخي راهکارها براي بهبود وضعيت قنات‏های مورد‌ مطالعه ارائه گرديده شده است. در اين تحقيق، وضعيت آبدهي قنات­ها و تغييرات کمي و کيفي آب آنها، راندمان كاربرد و كارآيي مصرف آب در اراضي پايين‌دست قنات­ها ارزيابي شد. نتایج نشان داد كه عدم تأمين اعتبار کافي به­علت کمبود منابع مالی، ريزش کوره­ها و ميله­ها به خاطر عدم تجهيز مناسب، عدم استفاده از مصالح و پوشش­هاي لازم، عدم نگهداري صحيح و مناسب قنات­ها، عدم ايجاد تمهيدات لازم براي جلوگيري از ورود سيلاب­ها به داخل قنات‏ها، تعدد مالکين و بروز مشکل در هماهنگي آنها و مهاجرت به شهرها از مهمترين عوامل كاهش آبدهي و تخريب قنات‏های منطقه بودند. تغييرات هدايت الكتريكي و pH آب قنات‏ها در بلندمدت ناچيز بود. متوسط راندمان کاربرد آب در اراضي پايين­دست قنات‏ها 51/6 درصد و در اراضي پايين­دست چاه­ها 45/5 درصد به­دست آمد. متوسط بهره­وری مصرف آب در اراضی پایین­دست قنات‏ها براي محصولات مختلف 0/63 کيلوگرم بر متر مکعب برآورد گرديد. ايجاد تشكل‌هاي قوي براي مشاركت هرچه بهتر مالكين در بهره‌برداري و نگهداري قنات‏ها، لايروبي منظم، كول‌گذاري كوره، طوقه‌چيني ميله‌ها، لوله­گذاري در كوره و نصب شير فلكه در مظهر قنات، احداث حوضچه­هاي ذخيره‌ آب قنات‏ها، ايجاد تناسب بین نیاز آبی محصولات و آب داده شده در اراضي پايين‌دست قنات‏ها از مهم‌ترين راهکارهاي عملي و اجرايي براي بهبود وضعيت قنات‏ها هستند.


موضوع


راندمان آبیاری; بهره وری مصرف آب; مسائل فني و بهره‌برداري

تمام متن:

PDF

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.